بسمه تعالی

گزارش عملکرد صندوق شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) در سال 1404

تهیه و تنظیم:

دکتر محمد حسین بهشتی و مهندس مسعود حیدری

چکیده مدیریتی

سال 1404 در واقع دومین سال فعالیت صندوق شورای عالی عتف بود. خوشبختانه بحول و قوه الهی اقدامات مفید و ارزشمندی در این سال انجام شد. تعیین تکلیف واریزی­های صندوق و مشخص کردن ذینفعان آنها، پیگیری وصول اعتبارات مشمولین بند ث تبصره 4 قانون بودجه سال 1404 یا 60% پژوهشی (تحقق بیش از 99%) و پرداخت سریع حواله­های طرح­های ساتع در سه روز کاری از عمده اقدامات انجام شده است. در سال ۱۴۰۴، در مجموع 120 میلیارد تومان در قالب ۳۴۳ حواله. به 10 نوع موسسه (دانشگاه، پژوهشگاه، پارک علم و فناوری، جهاد دانشگاهی و شرکت دانش بنیان) و در مجموع به 85 موسسه مختلف پرداخت شده است. انتظار می­رفت که حدود 590 میلیارد تومان در این سال مصرف شوند ولی متاسفانه 120 میلیارد تومان یعنی 20% این اعتبارات هزینه شده است که برای این منظور تمهیداتی باید اندیشید.

از ابتدای تاسیس صندوق، 127 موسسه مختلف در جذب اعتبارات 60% پژوهشی (ساتع) مشارکت داشته اند. و 242 میلیارد تومان به آنها پرداخت شده است. 67 مورد آن دانشگاه­های تابع وزارت عتف بوده اند که بیشترین میزان جذب (5/73 درصد) را به خود اختصاص داده اند. اگر پژوهشگاه­ها و پارک­های علم و فناوری وزارت عتف را هم در نظر بگیریم، موسسسات تابع این وزارتخانه، 198 میلیارد تومان معادل 82% اعتبارات را به خود اختصاص داده اند. دانشگاه صنعتى امیرکبیر، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه شهید بهشتى و دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسى، چهار موسسه با بیشترین میزان جذب اعتبارات طرح­های ساتع (هرکدام با بیش از 16 میلیارد تومان) بوده اند.

در ابتدای سال 1405 میزان موجودی صندوق 1100 میلیارد تومان می­باشد که ذینفعان آن بطور دقیق مشخص شده است. سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران - مادر تخصصی و شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب به ترتیب با 236 و 152 میلیارد تومان، دو شرکت با بیشترین مانده اعتبارات طرح­های ساتع در صندوق می­باشند. ضمنا 144 میلیاردتومان این اعتبار مربوط به اعتبارات انتقالی از سال 1402 است.

اردیبهشت 1405

مقدمه

آنچه در این گزارش تدوین شده است، گزارش عملکرد صندوق شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) در سال 1404 است و تلاش شده که به صورت مبسوط تدوین گردد. سال 1404 دومین سال فعالیت صندوق است و فعالیتهای سال اول در وبگاه صندوق (https://fund.atf.gov.ir/) قرار دارد.

1- گزارش فعالیت‌های مدیریتی و استراتژیک

این بخش بر اقدامات کلان جهت تثبیت جایگاه حقوقی، مالی و ساختاری صندوق تمرکز دارد. در سال ۱۴۰۴، فعالیت‌های صندوق بر سه محور «نهادینه‌سازی»، «تثبیت زیرساخت‌های مالی» و «توسعه تعاملات دستگاهی» متمرکز بود که مهم‌ترین اقدامات صورت گرفته عبارتند از:

1-۱. مدیریت ساختار و حکمرانی

- پیگیری و تعیین اعضای حقیقی هیات امنای صندوق و تصویب آن در شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (جلسه 31 مورخ 19/8/1404)

- برگزاری جلسات کمیسیون دائمی هیأت امنای صندوق (مورخ  6/5/1404 و 21/11/1404)

- تدوین آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل­های اجرایی لازم جهت طرح در هیأت امنای صندوق.

- مشارکت فعال در کمیسیون‌دائمی شورای عالی عتف و کمیسیون هماهنگی علم و فناوری آن.

2-1. مدیریت زیرساخت‌های مالی و بانکی

- رفع چالش‌های بانکی: مدیریت و رفع مغایرت‌های حساب بانکی صندوق با خزانه وزارت امور اقتصادی و دارایی و اداره معاملات ریالی بانک مرکزی، که منجر به تسهیل جریان نقدینگی شد.

- مدیریت تعهدات شرکت‌ها: اعلام رسمی مانده تعهدات تادیه نشده شرکت‌های مشمول بند ث تبصره ۴ قانون بودجه ۱۴۰۴ به خزانه­داری کل و پیگیری وصول از مراجع ذی‌صلاح (خزانه و سازمان امور مالیاتی).

3-1. تعاملات نهادی و بودجه‌ای

- رایزنی‌های راهبردی با سازمان برنامه و بودجه، کمیسیون آموزش مجلس و سازمان اداری و استخدامی جهت تثبیت ردیف بودجه صندوق و مقدمات تصویب آیین­نامه­های آن.

- ایجاد هماهنگی عملیاتی با خزانه وزارت اقتصاد جهت مدیریت بهینه اعتبارات پژوهشی.

2- بررسی شاخص‌های عملکردی

این بخش بر اساس داده‌های کمی، میزان موفقیت در تحقق اهداف را تحلیل می‌کند.

1-2. شاخص‌های کارایی فرآیندی

با هدف کاهش بروکراسی و افزایش سرعت پاسخگویی، بازنگری در فرآیندهای داخلی منجر به نتایج زیر گردید:

- میانگین زمان پرداخت: کاهش زمان واریز وجه به حساب موسسات مجری طرح­ها به کمتر از ۳ روز کاری (پس از تأیید پیشرفت قرارداد توسط دبیرخانه). این شاخص نشان‌دهنده بهبود چشمگیر در چرخه عملیاتی صندوق است.

2-۲. شاخص‌های مدیریت وصول و جریان نقدینگی

در حال حاضر با عنایت به واریز اعتبارات طرح­های ساتع (http://sate.atf.gov.ir/) به حساب صندوق توسط دستگاه­ها یا خزانه، اعتبارات این طرح­ها حسب موارد اعلام شده از دبیرخانه شورای عالی عتف پرداخت شده است و مبالغ اعلام شده به حساب موسسات مجریان این طرح­ها حداکثر در سه روز کاری واریز می­شود.

- پیگیری وصول مطالبات: پیگیری موفقیت‌آمیز وصول مطالبات مربوط به شرکت‌های مشمول تبصره ۴ قانون بودجه 1404.

- نرخ وصول اعتبارات پژوهشی: تحقق وصول بیش از 99 درصد از اعتبارات پژوهشی ساتع تا پایان سال ۱۴۰۴ (به واسطه همکاری مستمر با خزانه وزارت اقتصاد).

۳-2. وضعیت جذب و توزیع اعتبارات ساتع

در سال ۱۴۰۴، در مجموع 120 میلیارد تومان اعتبار در قالب ۳۴۳ حواله به موسسات (دانشگاه، پژوهشگاه، پارک علم و فناوری و شرکت دانش بنیان) پرداخت شده است. توزیع این اعتبارات بر اساس نوع مؤسسه در جدول 1 آورده شده است. این جدول نشان می­دهد که 10 نوع موسسه و در مجموع 85 موسسه مختلف در جذب این اعتبارات مشارکت داشته اند. نکته درخور توجه گستردگی این موسسات است که شامل تمامی فعالان زیست بوم علم و فناوری می­شود. 50 مورد آن دانشگاه­های وزارت علوم بوده اند که بیشترین میزان جذب (7/68 درصد) را به خود اختصاص داده اند.

در ابتدای سال 1404، اعتبارات باقیمانده از سال 1403 برابر 211 میلیارد تومان بود. باتوجه به پیوست سوم قانون بودجه 1404 جمع کل اعتبارات ساتع 261 شرکت مشمول برابر 945 میلیارد تومان بود. انتظار می­رفت که در سال 1404 کل اعتبارات باقیمانده از سال­های 1402 و 1403 و همچنین حداقل 40% اعتبارات سال 1404 یعنی حدود 375 و جمعا 590 میلیارد تومان در اجرای طرح‌های پژوهشی مورد نیاز شرکت‌ها مصرف شوند ولی متاسفانه 120 میلیارد تومان یعنی 20% این اعتبارات هزینه شده است و مابقی آنها به سال 1405 منتقل شده اند لذا در ابتدای سال 1405 موجودی صندوق برابر 1100 میلیارد تومان می­باشد و باید برای هزینه کرد سریعتر اعتبارات شرکت­ها در صندوق تمهیدات خاصی صورت پذیرد.

جدول 1. توزیع اعتبارات طرح­های ساتع در سال 1404 برحسب نوع موسسه

 

اسامی موسسات با بیشترین میزان جذب اعتبارات (بیشتر از 1.2 میلیارد تومان) در سال 1404 در جدول 2 آورده شده اند. این جدول نشان می­دهد که مؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور، دانشگاه شهید بهشتى و دانشگاه صنعتى شریف، سه موسسه با بیشترین میزان جذب اعتبارات بوده اند.

جدول 2. موسسات با جذب بیشترین میزان اعتبارات (بیشتر از 1.2 میلیارد تومان) در سال 1404

توزیع اعتبارات طرح­های ساتع از تاریخ تاسیس صندوق شورای عالی عتف (اسفند 1402) تا پایان سال 1404 بر حسب نوع موسسه در جدول 3 نشان داده شده است. این جدول نشان می­دهد که 10 نوع موسسه و در مجموع 127 موسسه مختلف در جذب این اعتبارات مشارکت داشته اند و 242 میلیارد تومان به آنها پرداخت شده است. 67 مورد آن دانشگاه­های وزارت عتف بوده اند که بیشترین میزان جذب (5/73درصد) را به خود اختصاص داده اند. اگر پژوهشگاه­ها و پارک­های علم و فناوری وزارت عتف را هم در نظر بگیریم، موسسسات تابع این وزارتخانه، 198 میلیارد تومان یعنی 82% اعتبارات را به خود اختصاص داده اند. 

جدول 3. توزیع اعتبارات طرح­های ساتع از تاریخ تاسیس صندوق تا پایان سال 1404 بر حسب نوع موسسه

 

میزان اعتبارت پرداخت شده در دو سال­ گذشته در جدول 4 آورده شده است. مشاهده می­شود که مجموعا صندوق تاکنون 242 میلیارد تومان از اعتبارات واریزی به صندوق را به ذینفعان پرداخت کرده است.

جدول 4. میزان اعتبارت پرداخت شده در سال­های گذشته

اسامی موسسات با بیشترین میزان جذب اعتبارات (بیشتر از 2 میلیارد تومان) از ابتدای تاسیس صندوق در جدول 5 آورده شده اند. این جدول نشان می­دهد که دانشگاه صنعتى امیرکبیر، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه شهید بهشتى و دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسى، چهار موسسه با بیشترین میزان جذب اعتبارات طرح­های ساتع (بیش از 16 میلیارد تومان) بوده اند.

جدول 5. موسسات با جذب بیشترین میزان اعتبارات (بیشتر از 2 میلیارد تومان) از ابتدای تاسیس صندوق

4-2. شاخص‌های مدیریت تعهدات

در ابتدای سال 1405 میزان موجودی صندوق 1100 میلیاردتومان می­باشد که ذینفعان آن بطور دقیق مشخص می­باشد. شناسایی و پایش مانده اعتبارات بالای ۱۰ میلیارد تومان در سازمان‌های استراتژیک جهت مدیریت  نقدینگی و پیگیری هزینه آن در سال‌های آتی در جدول 6 آورده شده است. سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران - مادر تخصصی و شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب به ترتیب با 236 و 152 میلیارد تومان دو سازمان با بیشترین مانده اعتبارات طرحهای ساتع در صندوق می­باشند. ضمنا 144 میلیارد تومان از موجودی صندوق مربوط به سال 1402 است و 53 میلیارد تومان دیگر نیز، علیرغم مکاتبات زیاد و پیگیری­های حضوری از خزانه، صاحبان آنها مشخص نشده است و برای هزینه کردن آن باید راهکاری یافت.

جدول 6. مانده اعتبار شرکت­های با اعتبار بیشتر از 10 میلیارد تومان در پایان سال 1404

3: چشم‌انداز و برنامه‌های عملیاتی سال ۱۴۰۵ صندوق

بر اساس تحلیل عملکرد سال 1404، اولویت‌های برنامه­های سال 1405 صندوق عبارتند از:

1.  فعال‌سازی شورای هماهنگی صندوق جهت تسریع در تصمیم‌گیری‌ها.

2.  پیگیری اختصاص ردیف بودجه صندوق از طریق سازمان برنامه و بودجه.

3.  حفظ و ارتقای شاخص‌های کارایی (زمان پرداخت کمتر از ۳ روز و نرخ وصول 100٪).

4. رایزنی با سازمان برنامه و بودجه، کمیسیون آموزش مجلس و سازمان اداری و استخدامی

5. پیگیری تشکیل هیأت امنای صندوق و تصویب آیین نامه‌­های مربوطه

6. پیگیری واریز اعتبارت پژوهشی 1% ملی موضوع ماده 56 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) به حساب صندوق به منظور تجمیع و مدیریت منابع مالی حوزه پژوهش و فناوری در راستای اجرای اولویت‌های علم و فناوری کشور مندرج در اسناد بالادستی

7. پرداخت اعتبارات طرح­های ساتع

8. به روز رسانی مرتب وبگاه صندوق

4- تقدیر و تشکر

انجام آنچه اهم نکات آن به صورت مبسوط بیان شد بدون حمایت دیگر عزیزان، فعالان و دغدغه مندان زیست بوم علم و فناوری میسر نبود. لذا برخود لازم می­دانیم از مساعدت­ها، تلاشها و راهنماییهای مقام عالی وزارت عتف جناب آقای دکتر حسین سیمایی، دبیرکل محترم شورای عالی عتف، جناب آقای دکتر پیمان صالحی و معاون محترم اجرایی دبیرخانه عتف جناب آقای دکتر مهدی پاکزاد کمال تشکر و قدردانی خود را به عمل آوریم. مساعدت­های آقایان دکتر احسان احتشام­نژاد، امیر ملکی، مهندس سلطانیانی، امینی، همایونی، چینی فروشان و خانم فراکیش نیز درخور تقدیر است.

**************

دریافت فایل عملکرد صندوق 1404